حدودا صد سال است که آدم، در مقایسه با تاریخ طولانی تمدن خودش، بهطرز عجیبی در حال پیشرفت است. وقتی به روند این پیشرفت و نتایج آن دقت کنید، به عجیب بودنش پی میبرید.
امروزه ما کلمهی هوشمند را زیاد میشنویم و حتی در زندگی روزمرهی خود آن را درک میکنیم؛ با استفاده از ابزارها و امکاناتی که زندگی را برای ما آسان کردهاند. اما این آسان شدن، هزینهای هم با خودش به همراه دارد. منظور از هزینه، فقط پرداخت پول نیست. از دیدگاه ما، این پیشرفتها و آسان شدن زندگی، هزینههایی بهمراتب عمیقتر و وسیعتر از هزینههای مالی دارند.
در نوشتهی این هفته، به سه مورد از این هزینهها میپردازیم.
اول زمان.
همهی این اختراعات و قدمهای پیشرفتهی ما، برای سرعت بخشیدن به کارهای کوچک و بزرگ طراحی و ساخته شدهاند. سرعتی که در چند سال اخیر آنقدر زیاد شده که حتی خبرهای ماه گذشته، در کمتر از چند هفته کهنه میشوند. کهنه از این بابت که شرکت دیگری، در نقطهای دیگر، همان تکنولوژی را با مشخصاتی بهتر برای معیارهای بازار ارائه کرده است؛ ولی این بازار هنوز نسخهی قبلی و نسخههای قبلتر را خوب درک نکرده است.
در این سرعت، فقط دقت ارائهدهندهها و سازندهها در حال ارتقاست و دقت مصرفکنندهها بهشدت رو به کاهش است. به این دلیل که آدم برای تجربه کردن به زمان نیاز دارد؛ برای شناخت و درک کیفیت هم به زمان نیاز دارد. اما در این سرعت، فقط شناخت و کیفیت ساختهها بالاتر میرود و آدم با بمباران اطلاعاتی مواجه میشود. اطلاعاتی که تا به خودمان بیاییم و مفهومشان را درک کنیم و اثبات شوند، قدیمی میشوند و ما با نسخهی جدیدی روبهرو میشویم.
اصلا این میزان از سرعت، چه فایدهای برای آدم داشته و دارد؟
صرفهجویی در زمان؟! خب بعد از ذخیرهی این ساعتها، با زمان صرفهجوییشده چه خواهیم کرد؟!
این در حالی است که در این مدت، ما فقط مثل یک ربات کار را انجام دادهایم تا تمام شود؛ نه برای اینکه روند و هدف انجام آن را درک کنیم.
این موضوع دقیقا مثل لذت بردن از مسیر است؛ نه زودتر رسیدن به مقصد. آن هم در حالی که در اینجا اصلا مقصد نامعلوم است.
دوم ذهن.
در اثر این سرعت، دقت بهشدت کاهش پیدا میکند؛ و چهبسا در برخی موارد از بین میرود. از بین رفتن دقت در آدم، چیزی شبیه همان عملکرد رباتیک میشود. تصور کنید جامعهای را که در آن هر کس وظیفهای در طول روز بر عهده دارد. هیچکس نمیداند دارد چه کاری انجام میدهد! و دلیلش چیست؟
همه کورکورانه انجام میدهند تا از روند سرعت و ماراتن جامعه عقب نیفتند.
اینجاست که ذهن آدم خاموش میشود. و این خاموشی، آدم را به نسخهای تنبل از خودش تبدیل میکند. البته نسخهای تنبل و کاملا هوشمند، که تقریبا قدرت تفکرش را از دست داده و تمام امورش را بهوسیلهی دوست همیشگیاش، یعنی تلفن هوشمند، انجام میدهد.
این پیشرفت و سرعت فقط قدرت ذهنی تعداد محدودی آدم را بالا میبرد؛ و تقریبا تمام جوامع را آرامآرام در خوابی عمیق فرو میبرد. این خواب خلاف جهت هدف این بازی، یعنی تکامل ذهن، است.
سوم سلامت.
اگر از هر آدم باتجربه و عاقلی در این بازی بخواهید که آرزویی داشته باشد، قطعا اولین خواستهی او سلامتی است. پیشرفت تکنولوژی در چند سال اخیر، به سلامت آدم در جهتهای مختلف کمک کرده است. اما همین سرعت و درک نادرست آدم از آن، باعث آسیبهای جدی شده است؛ آسیبهایی به بدن، تفکر و روح آدم.
ساعتها نشستن پشت میز، جلوی تلویزیون و گرفتن موبایل در دست، به بدن آدم آسیبهای جدی وارد میکنند. محققان زیادی در این باره مقاله نوشتهاند و این آسیبها را اثبات کردهاند.
نگاه کردن بیش از حد به این صفحات دیجیتال، که پر از رنگ، نور و ترکیبهای عجیب هستند، تاثیر مناسبی روی روند فکری آدم ندارد. تاثیری که اغلب به بیخوابی و سردرد منجر میشود.
و از همه مهمتر، تاثیر بر سلامت روح آدم. حقیقتا تکنولوژی در دیدار از راه دور، کمک بهسزایی به آدم کرده است. اما باز هم ما این فاصلهی دور را، در اثر سرعت و بیدقتی، خیلیخیلی نزدیک کردهایم. بهطوری که حالا افراد داخل یک خانه هم ترجیح میدهند با هم چت کنند، به جای صحبت رو در رو و کنار هم.
ما زمین را هوشمند کردهایم؛ ولی خودمان در حال از هوش رفتن هستیم.
این رفتن هوش از سر ما، بهایی خیلی عظیم برای زمین و محل زندگی ما داشته و خواهد داشت.
و در آخر، بهای آن را خود ما و فرزندانمان هم خواهیم پرداخت.




