فضاپیمای «اوتر» و زباله‌ی فضایی: برای زمین چه معنایی دارد؟

خبر

فضاپیمای «اوتر» شرکت «استارفیش اسپیس» در مدار از کار افتاد. ناسا ۳ نوامبر ۲۰۲۶ این را اعلام کرد. «اوتر» ۱ اکتبر ۲۰۲۶ پرتاب شد. قرار بود به ماهواره‌های از کار افتاده‌ی آمریکایی نزدیک شود و آن‌ها را بررسی کند. در مرحله‌ی راه‌اندازی، تماس با آن قطع شد. نرم‌افزار حفاظت از خطا رادیو را اشتباهی خاموش نگه می‌دارد. ناسا و «استارفیش اسپیس» فضاپیما را بازیابی‌ناپذیر می‌دانند. قرارداد ناسا برای این مأموریت ۱۵ میلیون دلار در سه سال بود.

چطور ماهواره‌های از کار افتاده ممکن است به زمین آسیب بزنند؟

• قطعی: «آژانس فضایی اروپا» آمار خود را ۲ نوامبر ۲۰۲۶ به‌روز کرد. حدود ۱۹٬۶۱۰ ماهواره در مدار است. حدود ۱۵٬۸۰۰ تای آن‌ها کار می‌کنند. ۲٬۱۱۱ بدنه‌ی موشک هم در مدار مانده است.
• قطعی: ۵ اکتبر ۲۰۲۶ «متئور ۲-۷» در ارتفاع حدود ۸۵۵ کیلومتری تکه‌تکه شد. این ماهواره‌ی هواشناسی شوروی از کار افتاده بود و ۱۹۸۱ پرتاب شده بود. شرکت «لئولبز» با رادار آن را دید. ده‌ها قطعه‌ی تازه پدید آمد.
• محتمل: گزارش ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶ «آژانس فضایی اروپا» می‌گوید: حتی بدون پرتاب تازه، زباله بیشتر می‌شود. دلیلش تکه‌تکه شدن‌هایی مثل «متئور ۲-۷» است. تکه‌های تازه سریع‌تر پدید می‌آیند تا تکه‌های قدیمی در جو بسوزند.

چطور برداشتن ماهواره‌های از کار افتاده ممکن است به زمین کمک کند؟

• قطعی: دولت بریتانیا ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ با «کلیراسپیس» قراردادی ۶۱ میلیون پوندی بست. این شرکت در ۲۰۲۹ فضاپیمایی می‌فرستد. فضاپیما با بازوی رباتیک ماهواره‌ای از کار افتاده را می‌گیرد. بعد آن را پایین می‌آورد تا در جو بسوزد. سپس سراغ ماهواره‌ی دوم می‌رود. «استارفیش اسپیس» هم برای همین قرارداد پیشنهاد داده بود.
• محتمل: سوختن ماهواره در جو هم ممکن است به اوزون آسیب بزند. پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیای جنوبی در ۲۰۲۴ حساب کردند: ماهواره‌ی ۲۵۰ کیلوگرمی هنگام سوختن حدود ۳۰ کیلوگرم آلومینیوم‌اکسید می‌سازد. این ذره‌ها ممکن است سال‌ها اوزون را بشکنند.
• «استارفیش اسپیس» می‌گوید: با «اوتر»های بعدی بررسی ماهواره‌های از کار افتاده را ادامه می‌دهد. ناسا پیش‌تر شروع بررسی را برای ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی کرده بود.
• برآورد ما: از ۱۹٬۶۱۰ ماهواره‌ی مدار، ۱۵٬۸۰۰ تا کار می‌کنند. پس ۳٬۸۱۰ ماهواره از کار افتاده است. با ۲٬۱۱۱ بدنه‌ی موشک، جمعاً ۵٬۹۲۱ جسم در مدار مانده‌اند. اگر هر مأموریت مثل مأموریت بریتانیا دو جسم بردارد، حدود ۲٬۹۶۰ مأموریت لازم است. آیا این کار تمام می‌شود، وقتی زباله بدون پرتاب تازه هم بیشتر می‌شود؟

جمع‌بندی ما

برای زمین، بهتر است هر ماهواره از اول برنامه‌ی پایان عمر داشته باشد. «اوتر» شکست خورد و مأموریت بریتانیا برای برداشتن زباله ۲۰۲۹ پرتاب می‌شود. پس نباید به نجات بعدی تکیه کرد.

پیشنهاد ما این است که شرکت‌ها اول زباله‌های مداری قبلی را پاک کنند. بعد ماهواره‌های تازه را بفرستند.

نظرتان را بگویید

به نظر شما شرکت‌ها باید پیش از پرتاب هزینه‌ی برداشتن ماهواره‌شان را بپردازند؟ برای ما بنویسید. مطالب بیشتر در کیهان. تازه به ما رسیده‌اید؟ معرفی‌نامه‌ی ما را بخوانید.

منابع

• NASA، NASA-Funded SSPICY Mission Experiences Communications Loss، ۳ نوامبر ۲۰۲۶.
• SpaceNews، Starfish Space’s first Otter servicing spacecraft fails، ۳ نوامبر ۲۰۲۶.
• NASA، Getting SSPICY: NASA Funds Orbital Debris Inspection Mission، ۲۰۲۴ (قرارداد ۱۵ میلیون دلاری و برنامه‌ی ۲۰۲۷).
• ESA، Space environment statistics، به‌روز شده در ۲ نوامبر ۲۰۲۶.
• ESA، ESA Space Environment Report 2026، ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶.
• EarthSky، Another satellite breakup raises concerns about space junk، ۹ اکتبر ۲۰۲۶.
• SatNews، ClearSpace Wins £61 Million Prime Contract for UK Dual-Satellite Debris Removal Mission، ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶.
• Ferreira و همکاران، Potential Ozone Depletion From Satellite Demise During Atmospheric Reentry in the Era of Mega-Constellations، Geophysical Research Letters، ۲۰۲۴.
• Unmanned Airspace، UK aims to launch space junk relocation mission in 2029، ۲ نوامبر ۲۰۲۶.