خبر
اسپیس‌اکس در ۲۷ اکتبر با موشک فالکن ۹ از پایگاه واندنبرگ در کالیفرنیا ۲۷ ماهوارهٔ دیگر استارلینک را به مدار فرستاد. طبق داده‌های سایت اوربیتال رادار، در ۱۷ اکتبر ۱۰٬۰۷۷ ماهوارهٔ استارلینک کار می‌کرد. از اول سال ۲۰۲۶ تا ۱۷ اکتبر هم ۴۳۹ ماهوارهٔ استارلینک به جو برگشت و در آن سوخت؛ این یعنی حدود ۱٫۵ ماهواره در هر روز. بدنهٔ ماهواره آلومینیوم دارد و وقتی می‌سوزد، به ذره‌های بسیار ریز «آلومینیوم‌اکسید» تبدیل می‌شود. پژوهشگران نگرانند این ذره‌ها به لایهٔ اوزون آسیب بزنند. لایهٔ اوزون لایه‌ای از گاز در بالای جو است که ما را از پرتوهای مضر خورشید محافظت می‌کند.
ماهواره‌های استارلینک چطور ممکن است به لایهٔ اوزون آسیب بزنند؟
- محتمل: پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیای جنوبی در سال ۲۰۲۴ با مدل رایانه‌ای حساب کردند که ماهواره‌هایی که در سال ۲۰۲۲ در جو سوختند، حدود ۱۷ تن آلومینیوم‌اکسید در ارتفاع ۵۰ تا ۸۵ کیلومتری از زمین به جا گذاشتند. به حساب آن‌ها، یک ماهوارهٔ ۲۵۰ کیلوگرمی هنگام سوختن حدود ۳۰ کیلوگرم از این ذره‌ها می‌سازد.
- محتمل: همان پژوهش می‌گوید این ذره‌ها به کلرِ موجود در جو کمک می‌کنند اوزون را بشکند. خودِ ذره‌ها در این کار از بین نمی‌روند، پس سال‌ها می‌توانند اوزون را بشکنند. تا ۳۰ سال طول می‌کشد که این ذره‌ها از آن ارتفاع پایین بیایند و به لایهٔ اوزون برسند.
- قطعی: در سال ۲۰۲۳ پژوهشگران سازمان ملی اقیانوسی و جوی آمریکا و دانشگاه پردو با هواپیما از جو نمونه گرفتند. در بخشی از جو که لایهٔ اوزون در آن است، حدود ۱۰ درصد از ذره‌های اسید سولفوریکی که بزرگ‌تر از ۱۲۰ نانومتر بودند، آلومینیوم و فلزهای دیگری داشتند که از سوختن فضاپیماها آمده بود.
- محتمل: شرکت‌های ماهواره‌ای می‌خواهند ماهواره‌های بسیار بیشتری بفرستند. پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیای جنوبی حساب کردند که اگر همهٔ آن‌ها در مدار باشند و بعد از پایان کارشان بسوزند، هر سال بیش از ۳۶۰ تن آلومینیوم‌اکسید به جو می‌رسد. این مقدار بیش از هفت برابرِ آلومینیوم‌اکسیدی است که طبیعت در همان ارتفاع دارد.
ماهواره‌های استارلینک چطور ممکن است به زمین کمک کنند؟
- قطعی: ماهواره‌ای که کارش تمام شده، در جو می‌سوزد و به‌صورت زبالهٔ فضایی در مدار نمی‌ماند. ۴۳۹ ماهواره از اول سال ۲۰۲۶ تا ۱۷ اکتبر همین‌طور از مدار خارج شدند. این عدد از سایت اوربیتال رادار است.
- برآورد ما: مقدار امروز هنوز از پیش‌بینی کمتر است. اگر هر یک از آن ۴۳۹ ماهواره ۲۵۰ کیلوگرم باشد و ۳۰ کیلوگرم آلومینیوم‌اکسید بسازد، مجموع حدود ۱۳ تن می‌شود. این کمتر از ۴ درصدِ ۳۶۰ تن است. اگر ماهواره‌ها سنگین‌تر باشند، مجموع بالاتر می‌رود.
جمع‌بندی ما
برای زمین، سوختن ماهواره‌ها در جو مشکل زبالهٔ فضایی را حل می‌کند، اما در عوض فلز را به جو بالا می‌فرستد. مقدار امروز کوچک است، ولی با زیاد شدن ماهواره‌ها بیشتر می‌شود. به نظر ما تا وقتی اثر این ذره‌ها بر اوزون اندازه‌گیری نشده، بهتر است مقدار آلومینیومی که در جو می‌سوزد بیشتر نشود.
پیشنهاد ما این است که اسپیس‌اکس هر سال جرم و جنس همهٔ ماهواره‌هایی را که در جو می‌سوزند منتشر کند، و آژانس‌های جوی مقدار آلومینیوم‌اکسید جو بالا را اندازه بگیرند.
نظرتان را بگویید
به نظر شما سرعت فرستادن ماهواره‌ها باید محدود شود؟ برای ما بنویسید. مطالب بیشتر در کیهان. تازه به ما رسیده‌اید؟ معرفی‌نامهٔ ما را بخوانید.
منابع
- Spaceflight Now، West Coast Falcon 9 rocket launches 27 Starlink satellites، ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶.
- Orbital Radar، Starlink reentries per day (داده تا ۱۷ اکتبر ۲۰۲۶).
- Ferreira و همکاران، Potential Ozone Depletion From Satellite Demise During Atmospheric Reentry in the Era of Mega-Constellations، Geophysical Research Letters، ۲۰۲۴.
- Phys.org، Satellite megaconstellations may jeopardize recovery of ozone hole، ژوئن ۲۰۲۴.
- Murphy و همکاران، Metals from spacecraft reentry in stratospheric aerosol particles، PNAS، ۱۶ اکتبر ۲۰۲۳.
